หน้า 41 สมุนไพร 23-92
งิ้ว...หยิบทุกส่วนมาใช้ประโยชน์ ในที่นี้ไม่ใช่มหรสพของชาวจีน ที่แต่งหน้าขาวเล่นตามงานไหว้ศาล ไหว้เจ้า พร้อมดนตรีโฉ่งฉ่างอลังการ แต่เป็นสมุนไพรหลากสรรพคุณ มากด้วยคุณประโยชน์
ลักษณะเป็นไม้ยืนต้นผลัดใบขนาดใหญ่ สูงประมาณ 25-30 เมตร ตามลำต้นมีหนามปลายแหลมคมติดอยู่ทั่ว แตกกิ่งก้านสาขาออกตามเรือนยอดของต้น เป็นไม้ใบรวม หนึ่งก้านมีใบย่อยอยู่ 4-7 ใบ ใบย่อยเหล่านี้จะเรียงกันคล้ายรูปนิ้วมือ ลักษณะเป็นรูปมนรีปลายแหลม โคนใบค่อยๆ เรียวเข้าหาก้านใบ ขนาดกว้างประมาณ 1.5-2.5 นิ้ว ยาว 6-10 นิ้ว สีเขียว ไม่มีขน ดอกมีขนาดใหญ่ ออกเป็นช่อตามปลายกิ่ง ช่อหนึ่งมีราวๆ 3-5 ดอก มีสีแสดแดง ส้ม และเหลือง แตกต่างกันไป ประกอบด้วยกลีบ 5 กลีบ กลีบรองดอกสีเขียวมีลักษณะเป็นรูปถ้วยมนแข็ง ดอกบานเต็มที่ขนาดประมาณ 4 นิ้ว กลางดอกมีเกสรซ้อนเรียงกันอยู่ 3 ชั้น ตามกลีบดอกจะมีขนมันเป็นเงาปกคลุมอยู่ เวลาที่ออกดอกจะผลัดใบทิ้งหมด ผลมีลักษณะเป็นรูปมนรี ขนาดใหญ่ ยาวประมาณ 6-8 นิ้ว ปลายทั้งสองข้างแหลม ผลอ่อนมีสีเขียว พอแก่จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล เปลือกแข็ง ภายในมีเส้นใยเป็นปุยสีขาว และเมล็ดสีดำมากมาย
 เป็นพรรณไม้กลางแจ้ง ต้องการน้ำและความชื้นปานกลาง เจริญเติบโตได้ในดินเกือบทุกชนิด ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด มีชื่อเรียกแตกต่างกันไป เช่น งิ้วปง งิ้วปกแดง สะเน้มระกา บักมี้ งิ้วแดง งิ้วบ้าน จัดอยู่ในวงศ์ BOMBACACEAE
จากการค้นคว้าทางวิทยาศาสตร์พบสารเคมีมากมาย ทั้งน้ำ น้ำมัน เกลือแร่ โปรตีน ไขมัน แป้ง ในส่วนต่างๆ เช่น เมล็ด ยาง เปลือก ราก
ส่วนที่ใช้ทำยาจะใช้ดอก รากและเปลือกของลำต้น
ดอก เลือกใช้ดอกบานเต็มที่ (และร่วงหล่นแล้ว) มาตากแห้งหรือผิงไฟให้ดอกแห้ง เหี่ยว ดอกที่ได้จะมีรสจืด ควรเก็บไว้ในที่มีอากาศถ่ายเทได้สะดวก เพราะหากเก็บไว้ในที่ชื้นจะเป็นเชื้อราได้ง่าย ตำรับยาที่ใช้คือนำดอกแห้งประมาณ 6-10 กรัม มาต้มกับน้ำรักษา ดื่มแก้ท้องร่วง หรือใช้ล้างแผล ห้ามเลือด สำหรับแผลฝีหนอง หากบิดถ่ายเป็นเลือด ให้นำดอกแห้งสีแดงมาต้มเป็นน้ำชา ผสมกับน้ำตาลทรายแดง ดื่มวันละ 3 ครั้ง ตอนท้องว่าง (ถ้าบิดถ่ายเป็นมูกจะใช้ดอกเหลืองหรือส้ม)
ราก ใช้ได้ทั้งสด และตากแห้ง แต่ต้องเป็นรากของต้นอ่อน สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้หลายทาง ต้มกินหรือใช้พอกช่วยสมานแผล แช่กับเหล้าโรงนำมาปิดแผลช่วยห้ามเลือด แก้ฟกช้ำตามร่างกาย หรือดื่มแก้แผลในกระเพาะอาหาร โรคกระเพาะอาหาร อักเสบเรื้อรังได้
เปลือก นำเปลือกของต้นอ่อนมาตากแห้ง ต้มกับน้ำ (หรือจะบดเป็นผงก็ได้) ดื่มเป็นประจำช่วยแก้อัมพาตครึ่งตัว ช้ำใน ช่วยให้เลือดไหลเวียนดี รักษาโรคกระเพาะอาหารอักเสบ ท้องร่วง บิดหรือนำน้ำที่ได้มาชำระล้างทำความสะอาดแผลที่มีหนอง ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น
นอกจากจะเป็นสมุนไพรแล้ว ยังสามารถใช้ประโยชน์ด้านต่างๆได้อีกมาก เช่น เปลือกต้น มีเส้นใยที่สามารถนำมาทำเป็นเชือก ซึ่งจะมีความเหนียวมาก (แต่แข็งและหยาบ) เหมาะสำหรับมัดของใหญ่ๆ ฝักงิ้ว ให้เส้นใยสีขาว นำยัดหมอนแทนนุ่น และฉนวนตู้เย็น ดอก นำมาผสมกับข้าวโพดเป็นอาหารรับประทาน และใบ (ยอดอ่อน) ใช้เป็นอาหารของสัตว์ได้อีกด้วย สรุปแล้วต้นงิ้วสามารถใช้ประโยชน์ได้แทบทุกส่วน
|
